Mehmet BOZDEMİR
BİR KARA GÜN 15 TEMMUZ
Hayrani ALTINTAŞ
SEVGİ VE AŞK
Atıf ÖZGEN
OSMANLI PADİŞAHLARINI NASIL BİLİR SİNİZ ? (1)
Mustafa KALABALIK
Unutmak…!
Abdülkadir GÜLLÜ
HUZUR İSTERİZ
Ayşe SUCU
Di­ya­net din­dar­lık öl­çe­bi­lir mi?
Mehmet Hanefi ÇELEBİOĞLU
SİYASİ PARTİLER KANUNU VE DEMOKRASİ
Bekir ERDEM
YARGIMIZ VE OSMANLI ADALETİ
Muhammed Yüksel ARKALI
MİZAN BAŞI İTİRAFLARI
Sedat ASLAN
KARANLIK ÇÖKTÜĞÜ ZAMAN “O GECE”YE
Yazarların Tüm Listesi
Yazılar \ OSMANLI PADİŞAHLARINI NASIL BİLİR SİNİZ ? (1)
Yazar: Atıf ÖZGEN  Tarih: 12.02.2018

 OSMANLI  PADİŞAHLARINI  NASIL  BİLİR SİNİZ ? (1)

Atıf   ÖZGEN (*)

Değerli okurlarım; Osmanlı Devleti kurulduğu yıl olan 1299 tarihinden son bulduğu 1922 yılına kadar, altı asrı geçen ömrü süresinde tarihe damga vurmuş, hanedanı oluşturan padişahlarıyla günümüzde de konuşulup tartışılan bir Türk devleti olmuştur.

Osmanlı Hanedanında yer alan padişahların; yaşam tarzları, eğitime ve sanata bakışları, kanunları, reformist uygulamaları, yönetim ve siyaset anlayışları; nihayet bilinmeyen insani yönleri sürekli merak konusu olmuştur.

Padişahlar, 1nci Osman’dan 2nci Murad’a kadar ‘BEY, unvanı ile 2nci Mehmet’ten sonra ‘SULTAN, unvanı ile anıldılar.

Günümüze kadar Osmanlı padişahlarının yaşamları sadece romanlara konu olmakta kalmıyor, az sayıda da olsa filmlere ve bugünlerde de halen devam eden televizyon dizilerinin konusu olmaya devam ediyor.

Osmanlı tarihi; geçmişimizi anlamak, yaşananlardan ders çıkarmak ve günümüz uygulamaları ile karşılaştırmak açısından sahip çıkmamız gereken bir miras adeta paha biçilemez bir hazine niteliğindedir.

Türkler tarihi boyunca güçlü devletler kurdu. Her Türk devletinin kuruluş ortamı, yaşam süresi ve tarihte bıraktığı izler ayrı birer araştırma konusudur.

Bu yazıda tarih ve genel kültür ansiklopedileri ile tarihimizi anlatan sanal ortamda hizmet veren internet sitelerinden yararlanmak suretiyle padişahların merak edilen değişik yönlerini yorumlamaya çalıştım.

Osmanlı’nın kuruluşundan yıkılışına kadar geçen süreçte her padişahın yönetimi süresinde tarihte bıraktığı iz, o döneme ışık tutmakla kalmamakta, Osmanlı’nın gücü ile yükselme ve gerileme dönemini oluşturan nedenler konusunda bizlere fikir vermektedir.

1.      EĞİTİMLERİ VE SANATA TUTKUNLUKLARI AÇISINDAN PADİŞAHLAR

Osmanlı’nın kuruluş ve yükseliş dönemlerinde yer alan padişahların, yetişmelerine büyük özen gösterildiği eğitim ve yabancı dil öğrenmeleri konusunda bilinçli davrandıkları, sanata olan tutkunluklarında da ilgi çekici bir düzeye ulaştıkları anlaşılmaktadır.

Osmanlı Devletinin kurucusu olan Osman Gazi’nin vasiyetnamesi bilime ve ilim ehline verilmesi gereken önemi yansıtmaktadır:

‘ İyice bilmeyince bir işe başlamayasın.

Ulemaya riayet eyle ki, din ve devlet işleri nizam bulsun.

Nerede bir ilim ehli duyarsan ona rağbet ve yumuşaklık göster.,

1nci Yıldırım Bayezid’in zamanın seçkin alimlerinden din eğitimi aldığı, 2nci Murad’ın alimleri koruyup himaye ettiği, Fatih Sultan Mehmet’i otoriter bir alim olan Molla Gürani’nin (1410-1488) yetiştirdiği, Kanuni Sultan Süleyman’ın hocası Hayreddin Hızır efendiden tarih, fen, edebiyat ve din dersleri aldığı bilinmektedir.

Fatih’in en eski eğitim kurumlarından olan Sahn-ı Seman’ı kurması, yabancı bilginleri İstanbul’a getirtmesi, 4ncü Murad’ın bilimsel faaliyetlere önem vererek Osmanlı tarihinde ilk uçuş denemesini gerçekleştiren ve bir Müslüman Türk bilgini olan Hazerfen Ahmet Çelebi’ye (1609-1640) destek olması dönemlerinin önemli gelişmeleri arasında zikredilmektedir.

Fatih Sultan Mehmet’in 8 dil bildiği, 2nci Ahmet’in Farsça ve Arapça dersler aldığı, 5nci Murad’ın çok iyi Fransızca bilmesi de dil bilimine verilen önem açısından kayda değer bir husustur.

18nci Yüzyıl padişahlarından 1nci Mahmut’un sanat ve edebiyat meclislerinde sohbetlere katıldığı; 1nci Abdülhamit döneminde Mühendishane-i Bahr-i Hümayun adıyla Avrupai tarzda bir askeri mühendislik okulu açıldığını; 2nci Mahmut’un  1827 tarihinde İstanbul’da ilk tıp okulu olan Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’yi kurduğu; 3ncü Ahmet’in de Avrupa’da ki gelişmeleri takip ederek matbaanın Osmanlı’ya gelmesi için çaba sarf ettiği tarihin kaydettiği gelişmeler arasında yer almıştır.

2nci Mahmut ayrıca bilimi seven ve koruyan bir padişahtı. Osmanlı’yı gerek sosyal gerekse uygarlık açısından ileri bir ülke yapma çabası içindeydi.

2nci Abdülhamit’in edebiyata büyük ilgi duyması, ülkede ilk kez kız okulları açtırması, Yıldız Sarayında çok büyük bir kütüphane kurdurması da eğitime verdiği önem açısından ifade etmek durumundayız.

Sanata olan tutkunluk açısından da padişahların çok yönlü oldukları, sanatı ve sanatçıları korudukları kendilerinin de bir sanat tutkunu oldukları anlaşılmaktadır.

Padişahların çoğu bir hobi olarak; mücevher işleri, oymacılık, marangoz ve doğramacılıkla ilgilenmiş, hattat olarak da birçok eser üretmişlerdir.

Padişahların bir kısmı da gençliklerinde; binicilik, yüzme, atıcılık ve güreş gibi spor dallarına ilgi duymuş; müzisyen olarak ta piyano ve tanbur çalıp ney üflemiş ve şarkı bestelemişti.

Yavuz Sultan Selim çok güzel ata biner iyi kılıç kullanırdı. Kanuni Sultan Süleyman  savaş teknikleri konusunda iyi bir eğitim görmüştü. 4ncü Mehmet ise ava düşkünlüğü nedeniyle ‘Avcı Mehmet, unvanı ile anılıyordu.

Şair unvanı ile şiir yazan padişahlarda değişik mahlaslar kullandı. Fatih Sultan Mehmet’in ‘Avni, 2nci Bayezid’in ‘Adni, Yavuz Sultan Selim’in ‘Selimi, Kanuni’nin ‘Muhubbi, 3ncü Murat’ın ‘Muradi, 3ncü Selim’in ‘İlhami, mahlası ile şiir yazdıkları bilinmektedir.

Sanata tutkun padişahlar; ülkede ilim, kültür ve sanat merkezleri inşa ettirdiler.

Fatih’in 1479 da İtalyan ressam Gentili Bellini’yi (1429-1507) İstanbul’a getirmesi, 3ncü Selim’in Klasik Türk Müziği dalında suzidilara, şevkefza, nevakürdi gibi makamları bulması, 1nci Abdülmecid’in Batı usulü alafranga beste yapması, 5nci Murad’ın iyi bir müzisyen olup çok sayıda şarkı bestelemesi sanata verilen önem açısından ifade edilmeye değer bir özelliktir.

NOT: Osmanlı padişahlarının değişik yönlerini tanıtan ikinci yazımızda padişahların; devlet yönetimi, siyaset ve reformist yanları üzerinde duracağız.

(*) İDD Kurucu ve Yönetim Kurulu Üyesi

e-mail: ozgenatif@gmail.com

 

 

Bu yazıyı : 48 kişi okudu.
Arkadaşına Gönder  Yazdır
İsminiz \ Takma İsim*
Başlık *
Yorumunuz *

 


harf daha yazabilirsiniz.
Onay Kodu:
Onay Kodu Doğrulama *
  

BANKA HESABLARI   |  Duyurular   |  Ana Sayfa   |  Konuk Defteri   |  İletişim
İnsani Değerler Derneği | ANKARA | 0312 287 04 55
Nasuh Akar Mah. Ziyabey Caddesi 1400.( 22.eski) sokak No:16/1 Balgat ANKARA     Tel: 0312 287 04 55- 0312 285 76 72?b>Faks: 0312 287 04 55  E-Posta: bilgi@insanidegerler.org
Ziyaretçiler? Online: 1 Bugün: 258 Toplam: 133307

TeknoDEVA Web Design