TEKNOLOJİK DEĞİŞİM VE İNSANİ DEĞERLER

Son yıllarda teknoloji alanında görülen değişimler günlük yaşamımızda daha fazla sorgulanmakta, insanlık adeta bu değişimin ulaşabileceği noktayı tartışmaktadır. Aslında insanlık tarihi bir bakıma değişimlerin tarihidir. Yüzyıllardır bilim ve teknoloji alanında görülen değişim yaşadığımız asırda değişik boyutlarıyla insanlara yönelik hizmet alanları içinde değerlendirilmektedir.

Teknolojik değişimin kat ettiği mesafeyi algılamak açısından 1828-1905 tarihleri arasında yaşamış olan Jules Gabriel Verne’nin eserlerine bir göz atmak yeter. Fransız bilim kurgu yazarı olan Jules Verne’nin eserleri arasında yer alan ‘Dünyanın Merkezine Seyahat, Aya Seyahat, Denizler Altında 20 bin Fersah isimli romanları ülkemizde öğrencilik yıllarımızda okuduğumuz eserler arasında yer almıştır.

Jules Verne’nin yaklaşık bir asrı geçen sürede eserlerinde öngördüğü hususların günümüzde gerçeğe dönüştüğünü görmek insanlık adına umut verici gelişimin işaretleri olmuştur. Yazarın sözünü ettiği, Aya ulaşılmış, denizlerin dibi taranmakta , arzın merkezine ilişkin bilimsel araştırmalar sürdürülmektedir. Öngörüler bir teori olmaktan çıkmış somut bir bilgiye dönüşmüştür.

Sadece uzay bilimleri alanında değil, günümüzde tıp, endüstri, güzel sanatlar, fen ve eğitim bilimleri gibi alanlarda baş döndürücü gelişmeler yaşanmaya başlamıştır. Yaşanan bu gelişmeler insanlığın merak ettiği, bir ihtiyaçtan kaynaklanan, insanın yaşadığı sorunları çözmeye yönelik alanlarda keşfedilen veya geliştirilen teknolojik ürünlerden oluşmaktadır.

TEKNOLOJİK GELİŞİMİN OLUMLU YANSIMALARI

Bilişim sektöründe yapılan çalışmalar günümüzde yeni bir boyuta ulaşıyor. Dünyayı bir bulut gibi saran, her tür bilgiyi toplayan, fiziksel dünyayı yeni şekillerle kontrol edebilen, ölçmek ve anlamak için güçlü bilişim ağlarıyla iletişim kuran küçük dijital sensörlerin dünya üzerinde önemli değişimlere yol açabileceği tartışılıyor.

The New York Times’te mini sensörlere ilişkin makalesi yayımlanan Steve Lohr’a göre ; mikrociplerle donatılmış sensörler, sadece hareketi değil, aynı zamanda ısıyı, kimyasal kirlenmeyi veya biyolojik değişimleri ölçebiliyor. Sensör tabanlı bilişimle ortaya çıkarılan uygulamalar arasında kendi enerji tüketimini kontrol edebilen binalar, mühendisleri tamire ihtiyaç olduğuna dair uyaran ve metal yıpranmasını algılayan köprüler ve trafiği izleyerek yollardaki çukurları haber veren arabalar var.

Web teknolojisiyle yakın geçmişte hayatımızı değiştiren önemli olaylara tanık olduk. Web arama motorları ile internetin uçsuz bucaksız dünyasında istediğimiz bilgiyi arayıp bulabiliyoruz. 2000 yılı öncesi bir çok arama motoru vardı. Google sayesinde internetteki bilgiler daha düzenli bir şekilde indekslenebildi. Bilgiye ulaşım çok kolaylaştı.

Akıllı telefonlar günlük yaşamımıza girdi. Bir bilgisayar donanımına benzer özellikler taşıyan Palm, Blackberry ve Nokia N97 gibi modeller iş dünyasında yaygınlaştı. İphone’la ile birlikte akıllı telefon kavramı bambaşka bir anlam kazandı. Artık akıllı telefon deyince hem internette gezebileceğimiz, hem GPS ile yol tarifi alabileceğimiz, ofis uygulamaları açabileceğimiz, oyun oynayıp fotoğraf çekebileceğimiz bir uygulama platformu akla geliyor. Ayrıca e-bankacılık sayesinde bankada yapabildiğimiz her şeyi internet üzerinden gerçekleştirebilir hale geldik.

Akıllı telefon ile Laptop bilgisayar arasında bir ürün olan iPad yeni nesil iletişim araçlarının en önemli sembolü oldu. İPad ve benzeri tablet bilgisayarlar henüz ülkemizde çok yaygınlaşmadı ama genel eğilim yüksek artış olacağı şeklinde.

Teknolojide yaşanan bu gelişmelerle birlikte, görme engelliler için geliştirilen, Brain Port adı verilen proje ile görme kusuru olan hastaların taktığı kamera, görüntüyü yakalıyor ve dil üzerindeki elektrotlara sinyaller gönderiliyor. Dilin karıncalanmasına yol açan bu sinyaller sayesinde hasta, nesnelerin yerini ve hareketini çözümleyebiliyor. Gözlükte yeni modeller üretmek suretiyle dünya’da küresel fakirliğe karşı verilen savaş yeni bir boyut kazanmış oluyor.

Bilgisayar teknolojisinde yaşanan yeni bir gelişme ile artık, Gören Bilgisayarların hayatımıza girdiğini öğreniyoruz. Bilim insanları, yalnızca görmekle kalmayıp birde gördüklerini yorumlayabilen makinelerin giderek yaygınlaşacağını öngörüyor.

‘İzleme teknolojileri uzmanı Frances Scott, yetkililerin bu sayede teröristleri, kayıp çocukları veya yolunu şaşırmış Alzheimer hastalarının saptanabileceğini belirtiyor.,,

Bilim ve Teknoloji alanındaki baş döndürücü gelişmeler dünya genelinde bazı ülkeleri harekete geçirmiş bulunuyor. Bu ülkelerden biri de Rusya. Moskova yakınlarındaki bir köyün civarında bulunan Rus bilim merkezinin henüz bir adı yok. Merkezin, A.B.D’ deki teknoloji yuvasının canlılığını ve oradaki girişimcilik ruhunu örnek aldığı ifade ediliyor.

Bu tür teknolojik gelişmelerin ülkemizdeki bilimsel çevrelerce takip edilmesi ve yurt dışındaki değerli bilim insanlarımızdan destek alınması büyük önem arz ediyor. Aksi durumda gelişen bu teknoloji karşısında ıskalayacak, üreten değil tüketen bir toplumsal yapıyı sürdürmüş olacağız.

TEKNOLOJİK GELİŞİMİN OLUMSUZ YANSIMALARI

Yeryüzünde insana yönelik her türlü teknolojik hizmetin planlanması, tasarımı ve uygulamasında şüphe yoktur ki öncelikle insan odaklı bir anlayışın tesis edilmesi esas alınmaktadır. Planlama ve tasarmda bu durum esas alınmakla beraber uygulamalarda insan yaşamını olumsuz etkileyen sonuçlarla karşılaşabilmekteyiz.

Teknolojik gelişimin insanlara verdiği kolaylıklar elektronik devrim yolunda bir çığır açmış olmakla birlikte, günümüzde bu devrimin insanlığa yönelik olumsuz yansımaları da sürekli tartışılmaktadır. Araştırmalar, elektronik cihazların başından ayrılmayan ve çok sayıda işi aynı anda yapanların daha çok stres yaşadığını ve bilgileri elemekte zorlandığını ortaya koyuyor.

Bilim adamlarına göre e-posta, telefon çağrısı ve başka bilgi girdileriyle aynı anda başa çıkmaya çalışmak, düşünce ve davranışlarımızı değiştirebilmektedir. Bu konuya odaklanma yeteneğimiz yöneltilen bilgi bombardımanı karşısında olumsuz etkilenmektedir. Bu durumun yarattığı dikkat dağınıklığı, cep telefonlarıyla konuşan sürücüler ve tren makinistlerinde görüldüğü gibi ölümle sona eren kazalara yol açabilmektedir.

İnternet kullanımında kişisel bilgilerin veri olarak girilmesi veya başka insanların kendileri ile ilgisi olmayan şahıslara ait bilgilere girmesi insan mahremiyetini adım, adım yok etmektedir. A.B.D de Texas Üniversitesinde Bilgisayar Bilimleri dalında görev yapan araştırmacıların yaptığı bir çalışma, bilgisayarların yalnızca sosyal ilişki kalıplarından yararlanarak, insanların kimliğini belirleyebileceğini ortaya koydu.

‘New York’taki Cornell Üniversitesinde bilgisayar bilimleri profesörü olan ve sosyal medya üzerine çalışan John Kkleinberg, internette bir şeyler yaparken, herkes sizi izliyormuş gibi davranın. Çünkü gittikçe böyle oluyor, diyor.,,

Son dönemde yapılan araştırmalar, bazı gençlerin bilgisayarı öğrenme amaçlı değil , eğlence amaçlı kullandıklarını ortaya koyuyor. Okul önlerinde, metro ve otobüs duraklarında, iş yerlerinde bazı gençlerin önemli zamanlarını cep telefonları ile oyunlara yöneltmesi gerçekte dikkat ve dayanıklılıklarını olumsuz etkilemektedir.

Günlük yaşamımızda aşırı teknoloji kullanımının ortaya koyduğu belirgin sonuçlar var. İş yaşamında arkadaşlık ilişkilerinin zayıflaması, yüz yüze iletişimin azalması, çalışanların işlerine olan ilgilerinin azalarak performans düşüne yol açıyor.

İnsanlara yönelik elektronik tuzakların artması insanlığımızı esir alıyor. Şiddet oyunları,kumar ve cinsel içerikli siteler insanlığımızdan çok şey götürüyor.

Bütün bu olumsuz yansımalar insani değerlerin korunup yüceltilmesi yolunda da gayret göstermemiz gerektiğini gösteriyor. Öncelikle bu konuda kendimizi sorgulayarak aile ve çevremizdeki kişilerle sağlıklı iletişim kurup, kültürel ve insani değerlerimize sahip çıkmamız gerektiğini ortaya koymalıyız. Aksi takdirde kaybettiklerimizi, yeniden kazanamaz isek bu durumdan toplumsal varlığımız zararlı çıkacaktır.