2025 Nato Zirvesi Hollanda’da Lahey’de yapılmış, 2026 toplantısında ülkemiz Türkiye’nin Başkenti Güzel Ankara’mızda yapılmaktadır. Lahey’de toplantının güvenliğini 27 bin görevli, ülkemizde ise güvenliği 55 bin görevliyle gerçekleştirmekteyiz. Lahey’’in rahatlığını ne yazık ki ülkemizde göremedik. Katılımcı yabancı misafirlerin görmesini istemediğimiz çevre çarpıklığını ve az gelişmişliğimizi, üzerinde Nato yazılı bez paravanlarla kapatmaya, yolları trafiğe kapatmakla gerçekleştirmekteyiz. Oysa ki 20 yıl önce bu güzergahı yabancı başkanların görmemesi için araç içindeyken “konuşmayla meşgul eder, açığımızı kapattığımızı” söylerdik. Yıllar geçmiş olması bu eksikliğin hala giderilmemiş olduğunu üzüntüyle ve hayretle yaşamış olduk. Keşke yabancıdan utanılmanın az bir miktarını da 86 milyon vatandaşa karşı duyabilmiş olsalardı. Rahmetli Erbakan’ın sıklıkla kullandığı “pansuman tedbirlerle olmaz” sözünü “geçici kirlilik görselliğini paravanla kapatmakta” hatırlamış oldum. MUSLUKLARDAN GAYRI HER YER AKIYOR Ünlü hiciv ustası aynı zamanda da devlet bürokratı olan Şair Eşref’i anmadan da geçmeyelim. Rahmetli kaymakam olarak atandığı yere ilk defa gitmiş, hükümet konağına ilk defa girmişti. Devletin fakirliği binaya da yansıdığı için bir hayli bakımsız olduğunu üzüntüyle karşılamıştı. Ancak Şair Eşref durur mu, derhal bu sorunu gidermek için İstanbul Merkez’e tahsisat yazısı göndererek işe koyulmuştu. Yazıda kısaca “çatı ve tesisatın onarımı için” ödenek talep etmişti. İstanbul Merkezde para göndermek yerine işi bürokratik usuller kullanılarak geciktirmek için cevabi yazıda “akıyor ise neresi akıyor, hangi musluklar akıyor, detaylıca yazıp bildirin” şeklinde baştan savma bir yazı göndermişti. Şair Eşref durur mu, yapıştırmış cevabi mektubu: “musluklardan gayrı her yer akıyor” Biz de gelen misafirlerin görmemesi için yollara paravanlar çekiyor, eski bakımsız binaların misafirlerin görüntü alanı içine giren duvarlara boya sürüyor, yollardaki ağaç yapraklarını yıkıyoruz, öyle mi? Bu mu gelişmişlik, bu mu dış dünyaya övüneceğimiz yanımız? İnanın onlar bizlerin görmediği, bizlere gösterilmeyen eksik taraflarımızı herkesten daha iyi biliyorlar. Her şeye rağmen bize, bu gibi savunma toplantıları, uluslararası toplantılar ülkemize ve dünyaya barışına katkı versin, mutluluk getirsin, hayırlara vesile olsun demek düşer. ENKİDU’DAN GILGAMIŞ’A DENGE VE DENETLEME Demokratik sistemlerde devlet gücünün tek elde toplanmasını ve kötüye kullanmasını önleyici önemli bir kuraldır. Demokrasinin oksijeni ve yaşamsal kalbidir. Temelde “güç, gücü durdurmalıdır” prensibine dayanır. Eğer bir yönetimde yasama, yürütme ve yargı güçleri birbirinden ayrılmazsa veya birbirini kontrol etmezse, o sistemde kişisel hak ve hürriyetlerin korunması imkansızdır. Temel mantık kuvvetler ayrılığı üzerinedir. Demokrasilerde yasama, yargı, yürütmeye ilave özgür medya ve bağımsız sivil toplumlardır. Bunların varlığı keyfiliğin önlenmesini, azınlık haklarının korunmasını ve en önemlisi de şeffaf ve hesap verebilir yönetimler oluşturulduğu için yolsuzlukların önüne geçilmiş olacaktır. Kral Gılgamış halkına sağladığı kamu hizmetleri ve ticaret sayesinde gelişen çok önemli bir kent yaratmıştı (M.Ö. 4200- Sümer tabletlerinde). Görkemli saraylar yapmış, güzel yollar açmış, güçlü kaleler inşa ettirmiş, kent meydanları kurdurmuş, halkını güzel evlerde oturtturmuştu. GILGAMIŞ’IN GÜCÜNÜ FARKETTİĞİ DÖNEM Yine de bir şeyler eksikti. Kent onundu. Sokaklarında kasılarak, kibirle, başı yukarıda yürür, yurttaşlarını vahşi bir boğa gibi ezer geçer. O kraldır, ne isterse yapar, babadan oğlunu alır ve eziyet eder, annesinden kızını alır ve kullanırdı. Kimse ona karşı koymaya cesaret edemezdi. GILGAMIŞ’IN DENETİME ALINDIĞI DÖNEM Kral Gılgamış kontrolden çıkmıştı. Umutsuzluk içindeki halk, “Cennetteki göklerin tanrısı ve Sümer tanrılarının panteonundaki baş tanrı Anu’dan; Gılgamışı (devleti) frenleyecek ve yeteneklerini olumlu yönde kullandıracak bir denge ve denetim mekanizması olarak” Gılgamışın da ikizi denebilecek Enkidu’ nun gönderilmesini istemişlerdi. Anu’nunbu Gılgamış sorununa bulduğu çözümle Gılgamış denetim altına alınmış olacaktı. ABD’nin ilk kurucu babalarından J. Madison da Anu’nun bu çözümünden etkilenecek ve anayasaların “hırsların diğer hırsları dengelemesi” için tasarlanmaları gerektiğini savunacaktı. GILGAMIŞ’IN MUHALEFETLE YARIŞTIĞI DÖNEM Gılgamış ikiziyle (Enkidu) ilk kez yeni bir gelinin ırzına geçmek üzereyken karşılaşmış ve kavgaya tutuşmuşlardı. Kavgayı Gılgamış kazansa da, rakipsiz ve despotik gücünü kaybetmiş, karizmayı çizdirmişti. Bu kavga Uruk’ta denge ve denetlemeyi sağlamamıştı. Çünkü; tepeden indirilen bu mekanizma genellikle fayda sağlamayacağı gibi, Uruk’ta da başarılı olmamıştı. GILGAMIŞLA İTTİFAK DÖNEMİ VE SİYASİ ŞİKENİN İCADI Kısa süre sonra Gılgamış ve Endiku aralarında anlaştılar, sarılıp öpüştüler. Kardeş gibi el ele tutuştular. Yan yana yol aldılar ve yakın arkadaş oldular. GILGAMIŞ’IN İTTİFAK ORTAĞI Özgürlük gelmemişti. Çünkü; özgürlüğün devlet ve yasalara ihtiyacı vardır. Özgürlük, devlet veya onu denetim altında tutan seçkinler tarafından verilen bir şey değildir. Sıradan insanların elde etmesi gerekli bir şeydir. Özgürlük; siyasete katılan, gerektiğinde protesto eden ve gerekirse hükümeti seçimle düşürebilen hareketli bir topluma ihtiyaç duyar. SONUÇ: SÖZÜM MECLİSTEN DIŞARI Oysa Gılgamış ve ortağı halkın özgürlükçü yasalarla yaşamalarını istemez, seçim bile yaptırsa her zaman kendinin seçildiği bir sistemsizlikte kalınmasını isterdi. İlk dönemdeki gibi kendine şirk koşulmasını istemez, denge ve denetime girmeyi reddeder ve en önemlisi de tüm nimetleri kendinin tüketmesini, yine kızını anadan, oğlunu babadan alan sisteme dönülmesini isterdi. Çünkü demokrasi icat edilmemiş, ölümlü ve sonlu bir nefes sahibi olduğunu kabullenmemişti, Yine “her canlı ölümü tadacaktır” ayetiyle de tanışmamıştı. Metin ÇINAR
2025 Nato Zirvesi Hollanda’da Lahey’de yapılmış, 2026 toplantısında ülkemiz Türkiye’nin Başkenti Güzel Ankara’mızda yapılmaktadır. Lahey’de toplantının güvenliğini 27 bin görevli, ülkemizde ise güvenliği 55 bin görevliyle gerçekleştirmekteyiz. Lahey’’in rahatlığını ne yazık ki ülkemizde göremedik. Katılımcı yabancı misafirlerin görmesini istemediğimiz çevre çarpıklığını ve az gelişmişliğimizi, üzerinde Nato yazılı bez paravanlarla kapatmaya, yolları trafiğe kapatmakla gerçekleştirmekteyiz. Oysa ki 20 yıl önce bu güzergahı yabancı başkanların görmemesi için araç içindeyken “konuşmayla meşgul eder, açığımızı kapattığımızı” söylerdik. Yıllar geçmiş olması bu eksikliğin hala giderilmemiş olduğunu üzüntüyle ve hayretle yaşamış olduk. Keşke yabancıdan utanılmanın az bir miktarını da 86 milyon vatandaşa karşı duyabilmiş olsalardı. Rahmetli Erbakan’ın sıklıkla kullandığı “pansuman tedbirlerle olmaz” sözünü “geçici kirlilik görselliğini paravanla kapatmakta” hatırlamış oldum.
MUSLUKLARDAN GAYRI HER YER AKIYOR
Ünlü hiciv ustası aynı zamanda da devlet bürokratı olan Şair Eşref’i anmadan da geçmeyelim. Rahmetli kaymakam olarak atandığı yere ilk defa gitmiş, hükümet konağına ilk defa girmişti. Devletin fakirliği binaya da yansıdığı için bir hayli bakımsız olduğunu üzüntüyle karşılamıştı. Ancak Şair Eşref durur mu, derhal bu sorunu gidermek için İstanbul Merkez’e tahsisat yazısı göndererek işe koyulmuştu. Yazıda kısaca “çatı ve tesisatın onarımı için” ödenek talep etmişti. İstanbul Merkezde para göndermek yerine işi bürokratik usuller kullanılarak geciktirmek için cevabi yazıda “akıyor ise neresi akıyor, hangi musluklar akıyor, detaylıca yazıp bildirin” şeklinde baştan savma bir yazı göndermişti. Şair Eşref durur mu, yapıştırmış cevabi mektubu: “musluklardan gayrı her yer akıyor”
Biz de gelen misafirlerin görmemesi için yollara paravanlar çekiyor, eski bakımsız binaların misafirlerin görüntü alanı içine giren duvarlara boya sürüyor, yollardaki ağaç yapraklarını yıkıyoruz, öyle mi? Bu mu gelişmişlik, bu mu dış dünyaya övüneceğimiz yanımız? İnanın onlar bizlerin görmediği, bizlere gösterilmeyen eksik taraflarımızı herkesten daha iyi biliyorlar. Her şeye rağmen bize, bu gibi savunma toplantıları, uluslararası toplantılar ülkemize ve dünyaya barışına katkı versin, mutluluk getirsin, hayırlara vesile olsun demek düşer.
ENKİDU’DAN GILGAMIŞ’A DENGE VE DENETLEME
Demokratik sistemlerde devlet gücünün tek elde toplanmasını ve kötüye kullanmasını önleyici önemli bir kuraldır. Demokrasinin oksijeni ve yaşamsal kalbidir. Temelde “güç, gücü durdurmalıdır” prensibine dayanır. Eğer bir yönetimde yasama, yürütme ve yargı güçleri birbirinden ayrılmazsa veya birbirini kontrol etmezse, o sistemde kişisel hak ve hürriyetlerin korunması imkansızdır. Temel mantık kuvvetler ayrılığı üzerinedir. Demokrasilerde yasama, yargı, yürütmeye ilave özgür medya ve bağımsız sivil toplumlardır. Bunların varlığı keyfiliğin önlenmesini, azınlık haklarının korunmasını ve en önemlisi de şeffaf ve hesap verebilir yönetimler oluşturulduğu için yolsuzlukların önüne geçilmiş olacaktır.
Kral Gılgamış halkına sağladığı kamu hizmetleri ve ticaret sayesinde gelişen çok önemli bir kent yaratmıştı (M.Ö. 4200- Sümer tabletlerinde). Görkemli saraylar yapmış, güzel yollar açmış, güçlü kaleler inşa ettirmiş, kent meydanları kurdurmuş, halkını güzel evlerde oturtturmuştu.
GILGAMIŞ’IN GÜCÜNÜ FARKETTİĞİ DÖNEM
Yine de bir şeyler eksikti. Kent onundu. Sokaklarında kasılarak, kibirle, başı yukarıda yürür, yurttaşlarını vahşi bir boğa gibi ezer geçer. O kraldır, ne isterse yapar, babadan oğlunu alır ve eziyet eder, annesinden kızını alır ve kullanırdı. Kimse ona karşı koymaya cesaret edemezdi.
GILGAMIŞ’IN DENETİME ALINDIĞI DÖNEM
Kral Gılgamış kontrolden çıkmıştı. Umutsuzluk içindeki halk, “Cennetteki göklerin tanrısı ve Sümer tanrılarının panteonundaki baş tanrı Anu’dan; Gılgamışı (devleti) frenleyecek ve yeteneklerini olumlu yönde kullandıracak bir denge ve denetim mekanizması olarak” Gılgamışın da ikizi denebilecek Enkidu’ nun gönderilmesini istemişlerdi. Anu’nunbu Gılgamış sorununa bulduğu çözümle Gılgamış denetim altına alınmış olacaktı. ABD’nin ilk kurucu babalarından J. Madison da Anu’nun bu çözümünden etkilenecek ve anayasaların “hırsların diğer hırsları dengelemesi” için tasarlanmaları gerektiğini savunacaktı.
GILGAMIŞ’IN MUHALEFETLE YARIŞTIĞI DÖNEM
Gılgamış ikiziyle (Enkidu) ilk kez yeni bir gelinin ırzına geçmek üzereyken karşılaşmış ve kavgaya tutuşmuşlardı. Kavgayı Gılgamış kazansa da, rakipsiz ve despotik gücünü kaybetmiş, karizmayı çizdirmişti. Bu kavga Uruk’ta denge ve denetlemeyi sağlamamıştı. Çünkü; tepeden indirilen bu mekanizma genellikle fayda sağlamayacağı gibi, Uruk’ta da başarılı olmamıştı.
GILGAMIŞLA İTTİFAK DÖNEMİ VE SİYASİ ŞİKENİN İCADI
Kısa süre sonra Gılgamış ve Endiku aralarında anlaştılar, sarılıp öpüştüler. Kardeş gibi el ele tutuştular. Yan yana yol aldılar ve yakın arkadaş oldular.
GILGAMIŞ’IN İTTİFAK ORTAĞI
Özgürlük gelmemişti. Çünkü; özgürlüğün devlet ve yasalara ihtiyacı vardır. Özgürlük, devlet veya onu denetim altında tutan seçkinler tarafından verilen bir şey değildir. Sıradan insanların elde etmesi gerekli bir şeydir. Özgürlük; siyasete katılan, gerektiğinde protesto eden ve gerekirse hükümeti seçimle düşürebilen hareketli bir topluma ihtiyaç duyar.
SONUÇ: SÖZÜM MECLİSTEN DIŞARI
Oysa Gılgamış ve ortağı halkın özgürlükçü yasalarla yaşamalarını istemez, seçim bile yaptırsa her zaman kendinin seçildiği bir sistemsizlikte kalınmasını isterdi. İlk dönemdeki gibi kendine şirk koşulmasını istemez, denge ve denetime girmeyi reddeder ve en önemlisi de tüm nimetleri kendinin tüketmesini, yine kızını anadan, oğlunu babadan alan sisteme dönülmesini isterdi. Çünkü demokrasi icat edilmemiş, ölümlü ve sonlu bir nefes sahibi olduğunu kabullenmemişti, Yine “her canlı ölümü tadacaktır” ayetiyle de tanışmamıştı.
Metin ÇINAR
Adınız Soyadınız
E-Posta
Girilecek rakam : 885314
Lütfen yukarıdaki rakamları yazınız.