Bugün ülkemizde gün geçmiyor ki bir şafak vaktiyolsuzluk şüphesiyle bir belediye başkanı ve ekibi gözaltına alınmasın, tutuklanmasın. Yazıyı yazdığımda son operasyon Ankara Etimesgut Belediye Başkanı ve ekibineydi. Son bir yıl içinde yapılan bu 39. Belediye başkanlığı oldu. Bunların ortak paydası ne yazık ki Cumhuriyet Halk Partili muhalif belediyeler olmalarıdır. Kısa zaman içinde sayıların çokluğu ve genellikle de 31 Mart 2024 seçimlerinde iktidar partilerinden geçmiş olmaları, ister istemez insanların “siyasi operasyon” oldukları düşüncesini akla getirmektedir. Ne yazık ki operasyon yememiş diğer belediye başkanları da sanki sıranın kendisine geleceği endişesiyle “şafak” sayma moduna geçmiş gibiler. Genellikle gördüğüm belediye başkanlarının bu olumsuz hava içerisinde iş yapmama, hizmet etmeme, yeni bir projeye girmeme gibi sonuçlar verebilmektedirler. Galiba “silkeleme” devlete olan borçlarla değil de, yargısal operasyon müeyyideleriyle kendini göstermiş gibi. Akçeyle olan işlerin temizliği elbette yargının da ulaşacağı bir sonuçtur, olmalıdır. Bunun endişesini taşımamak, tersini düşünmemek gerekir. Temiz olmayan bir durum söz konusu ise, yapanların da yanına kar kalmamalı. Kamu malına uzanmış, elleri kirlenmiş herkesin bir gün mutlaka yargıyla muhatap olacağı beklentisini taşımalıdır. DEVLETİ YÖNETENLER HIRSIZ OLUR MU? Bir zamanlar Çin’de yoksul bir adam o denli aç ve bitkin düşmüştü ki kendini tutamayıp bir armut çaldı. Adamı yakaladılar ve imparatorun karşısına cezalandırılmak üzere çıkardılar. Hırsız, imparatoru görünce ona şöyle dedi; "Değerli efendim, çok açtım dayanamadım çaldım. Beni af etmeniz için yalvarıyorum. Af ederseniz, size paha biçilmez bir armağanım olacak." İmparator dudak büktü: "Senin gibi birinde paha biçilmez ne olabilir ki?" Hırsız, o anda avucunun içindeki armut çekirdeğini uzattı ve; " Bu çekirdeği ekerseniz, bir gün içerisinde altın meyveler veren bir ağacın yeşereceğini göreceksiniz." İmparator bir kahkaha atarak; "Ek o zaman," demiş, "altın meyveleri görünce affederim seni." Yoksul adam: "Haşmetlim bu tohumu ben ekemem, çünkü ben bir hırsızım. Bu sihirli tohumu ancak ömründe hiç çalmamış, başkalarına haksızlık yapmamış, yalan söylememiş biri ekebilir. Tohum o zaman gücünü gösterir, aksi takdirde onu ekeni zehirler tarif edilmez acılarla öldürür. Sultanım, bu tohumu ancak siz ekebilirsiniz." İmparator irkildi, suratını astı bir süre düşündü sonra da hırçın bir sesle: " Ben imparatorum, bahçıvan değil, o tohumu başbakana ver eksin de altın meyveleri görelim," dedi. Yoksul adam tohumu başbakana uzatınca başbakan telaş içerisinde İmparatora dönüp itiraz etti: "Ben ekim biçim işlerinde çok beceriksizim efendim. Sihirli tohumu yanlış eker ziyan ederim. Bence bu tohumu hazinedar başı eksin. " Hazinedar başı hemen bahane buldu ve bu görevi bir başkasına devretti. Bir bir orada bulunan herkes sudan sebeplerle tohumu ekme görevinden kaçındılar. Sonra İmparator doğan sessizliğin içerisinde bir süre düşündü, başı önünde duran başbakana, hazinedara ve bütün görevlilere dik dik baktı ve; "Hadi bakalım bu hırsız bahçıvana tohumunun nasıl altın meyve verdiğini hep birlikte gösterip sevindirelim" dedi, cebinden bir altın çıkardı yoksul adama tutması için attı herkesin ceplerinden sessiz sedasız birer altın çıkarıp adama vermesini izledi sonra da gülerek "Bas git buradan be adam, bugünlük hepimize bu ‘adalet’dersi yeter" dedi. KUVVETSİZ ADALET ACİZ, ADALETSİZ KUVVET DE ZALİMDİR Adalet, “Haklıya hakkını vermek, haksıza da haddini bildirmektir.” Ancak; kimin neyi hak ettiğini bilebilmek için de, sağlam bir temel olmalıdır. Bu bakımdandır ki; adli konulardaki fikirler ilim, etraflıca düşünme ve kıyaslama neticesidirler. Tarih boyunca tartışılmış ve her zamanda sancılı neticeleri olan adaletle oynamanın insanlığa hayır getirmediği görülmüştür. Adalete herkesin bir zaman gelir, işi düşer. Ki adaleti yapanların bile yaptığı adil kurallara veya adil olmayan kurallara başvurmak zorunda kalır. Yanlı oynayan adalet sistemi gün gelir bozanların da eline düştüğü bir sistem oluverir. ADALET ÇÖKÜNCE, ÇÖKMEYECEK YOKTUR Adalet hürmeti telkin, itimadı ilham etmeli; en büyük politika da adaleti hakim kılmak olmalıdır. Unutulmamalıdır ki; “Adalet Mülkün Temelidir” (El-AdlEsas’ül Mülk). Yine unutulmamalıdır ki; adalet çökünce, çökmeyecek yoktur. Silahı ve devletin imkanlarını elinde tutanın değil, hakkın ve adaletin gücü sağlanmalıdır. Yargı, güçlülerin delip geçtiği, zayıfların takıldığı bir örümcek ağı olmamalıdır. Mutlak bir idarenin başı olan Sultan Abdulaziz bile, 10 Mayıs 1868 tarihinde, Şurayı Devlet’i açış konuşmasında” Zulme ve haksızlığa uğramış kişilerin başvuracakları ve güvenecekleri tek yer adalet kapısıdır” diyor. Adalet maddi bir olgu değil, manevi bir duygu; ile olguların değerlendirilmesidir. Bu itibarla adalet mefhumunun en önemli kaynaklarından biride dini inanışlar olmuştur. Bu bağlamda adalete riayet etmek İslamiyet’te de en büyük vecibelerdendir. Birçok ayette adaletle ilgili emirler vardır. “Muhakkak ki Allah(CC) adalet ve ihsanı emreder” (Nahl-90) ayeti de bu vecibeyi amirdir. Peygamberimiz(SA) “ Bir günlük adalet, altmış yıllık ibadetten faziletlidir” der. Bu itibarla adalet, sadece mahkeme koridorlarında değil, ondan çok önce vicdanlarda ve gönüllerde aranılmalıdır. Adaletin karşıtı zulm, haksızlık, hakka tecavüzdür. Hz. Ali;” Allahın(CC) kullarına zulmedenlere karşı, mazlumların davacısı bizzat Hazreti Allah’ın kendisidir” der. HAKİM; FEHİM, MÜSTAKİM, EMİN, MEKİN, METİN’DİR Adalet mülkün temeli ise, adliye hizmetlerini yürütenlerde temel taşlarıdır. İddia makamında savcı, savunma makamında avukat, karar makamında hakimüçlüsüyle yardımcı personellerle birlik de bir bütündür. Mecelle’nin 1792. Maddesine göre “ Hakim ( yüksek ahlaklı, üstün zekalı ), fehim ( anlayışlı – kavrayışlı ), müstakim ( iffetli – namuslu ) ve emin ( emniyet olunabilen ), mekin ( vekar ve iktidar sahibi ), metin (dayanıklı – caymaz)” diye tarif etmektedir. Metin ÇINAR
Bugün ülkemizde gün geçmiyor ki bir şafak vaktiyolsuzluk şüphesiyle bir belediye başkanı ve ekibi gözaltına alınmasın, tutuklanmasın. Yazıyı yazdığımda son operasyon Ankara Etimesgut Belediye Başkanı ve ekibineydi. Son bir yıl içinde yapılan bu 39. Belediye başkanlığı oldu. Bunların ortak paydası ne yazık ki Cumhuriyet Halk Partili muhalif belediyeler olmalarıdır. Kısa zaman içinde sayıların çokluğu ve genellikle de 31 Mart 2024 seçimlerinde iktidar partilerinden geçmiş olmaları, ister istemez insanların “siyasi operasyon” oldukları düşüncesini akla getirmektedir. Ne yazık ki operasyon yememiş diğer belediye başkanları da sanki sıranın kendisine geleceği endişesiyle “şafak” sayma moduna geçmiş gibiler. Genellikle gördüğüm belediye başkanlarının bu olumsuz hava içerisinde iş yapmama, hizmet etmeme, yeni bir projeye girmeme gibi sonuçlar verebilmektedirler. Galiba “silkeleme” devlete olan borçlarla değil de, yargısal operasyon müeyyideleriyle kendini göstermiş gibi. Akçeyle olan işlerin temizliği elbette yargının da ulaşacağı bir sonuçtur, olmalıdır. Bunun endişesini taşımamak, tersini düşünmemek gerekir. Temiz olmayan bir durum söz konusu ise, yapanların da yanına kar kalmamalı. Kamu malına uzanmış, elleri kirlenmiş herkesin bir gün mutlaka yargıyla muhatap olacağı beklentisini taşımalıdır.
DEVLETİ YÖNETENLER HIRSIZ OLUR MU?
Bir zamanlar Çin’de yoksul bir adam o denli aç ve bitkin düşmüştü ki kendini tutamayıp bir armut çaldı. Adamı yakaladılar ve imparatorun karşısına cezalandırılmak üzere çıkardılar. Hırsız, imparatoru görünce ona şöyle dedi; "Değerli efendim, çok açtım dayanamadım çaldım. Beni af etmeniz için yalvarıyorum. Af ederseniz, size paha biçilmez bir armağanım olacak." İmparator dudak büktü: "Senin gibi birinde paha biçilmez ne olabilir ki?" Hırsız, o anda avucunun içindeki armut çekirdeğini uzattı ve; " Bu çekirdeği ekerseniz, bir gün içerisinde altın meyveler veren bir ağacın yeşereceğini göreceksiniz."
İmparator bir kahkaha atarak; "Ek o zaman," demiş, "altın meyveleri görünce affederim seni." Yoksul adam: "Haşmetlim bu tohumu ben ekemem, çünkü ben bir hırsızım. Bu sihirli tohumu ancak ömründe hiç çalmamış, başkalarına haksızlık yapmamış, yalan söylememiş biri ekebilir. Tohum o zaman gücünü gösterir, aksi takdirde onu ekeni zehirler tarif edilmez acılarla öldürür. Sultanım, bu tohumu ancak siz ekebilirsiniz." İmparator irkildi, suratını astı bir süre düşündü sonra da hırçın bir sesle: " Ben imparatorum, bahçıvan değil, o tohumu başbakana ver eksin de altın meyveleri görelim," dedi. Yoksul adam tohumu başbakana uzatınca başbakan telaş içerisinde İmparatora dönüp itiraz etti: "Ben ekim biçim işlerinde çok beceriksizim efendim. Sihirli tohumu yanlış eker ziyan ederim. Bence bu tohumu hazinedar başı eksin. " Hazinedar başı hemen bahane buldu ve bu görevi bir başkasına devretti. Bir bir orada bulunan herkes sudan sebeplerle tohumu ekme görevinden kaçındılar. Sonra İmparator doğan sessizliğin içerisinde bir süre düşündü, başı önünde duran başbakana, hazinedara ve bütün görevlilere dik dik baktı ve; "Hadi bakalım bu hırsız bahçıvana tohumunun nasıl altın meyve verdiğini hep birlikte gösterip sevindirelim" dedi, cebinden bir altın çıkardı yoksul adama tutması için attı herkesin ceplerinden sessiz sedasız birer altın çıkarıp adama vermesini izledi sonra da gülerek "Bas git buradan be adam, bugünlük hepimize bu ‘adalet’dersi yeter" dedi.
KUVVETSİZ ADALET ACİZ, ADALETSİZ KUVVET DE ZALİMDİR
Adalet, “Haklıya hakkını vermek, haksıza da haddini bildirmektir.” Ancak; kimin neyi hak ettiğini bilebilmek için de, sağlam bir temel olmalıdır. Bu bakımdandır ki; adli konulardaki fikirler ilim, etraflıca düşünme ve kıyaslama neticesidirler. Tarih boyunca tartışılmış ve her zamanda sancılı neticeleri olan adaletle oynamanın insanlığa hayır getirmediği görülmüştür. Adalete herkesin bir zaman gelir, işi düşer. Ki adaleti yapanların bile yaptığı adil kurallara veya adil olmayan kurallara başvurmak zorunda kalır. Yanlı oynayan adalet sistemi gün gelir bozanların da eline düştüğü bir sistem oluverir.
ADALET ÇÖKÜNCE, ÇÖKMEYECEK YOKTUR
Adalet hürmeti telkin, itimadı ilham etmeli; en büyük politika da adaleti hakim kılmak olmalıdır. Unutulmamalıdır ki; “Adalet Mülkün Temelidir” (El-AdlEsas’ül Mülk). Yine unutulmamalıdır ki; adalet çökünce, çökmeyecek yoktur. Silahı ve devletin imkanlarını elinde tutanın değil, hakkın ve adaletin gücü sağlanmalıdır. Yargı, güçlülerin delip geçtiği, zayıfların takıldığı bir örümcek ağı olmamalıdır. Mutlak bir idarenin başı olan Sultan Abdulaziz bile, 10 Mayıs 1868 tarihinde, Şurayı Devlet’i açış konuşmasında” Zulme ve haksızlığa uğramış kişilerin başvuracakları ve güvenecekleri tek yer adalet kapısıdır” diyor.
Adalet maddi bir olgu değil, manevi bir duygu; ile olguların değerlendirilmesidir. Bu itibarla adalet mefhumunun en önemli kaynaklarından biride dini inanışlar olmuştur. Bu bağlamda adalete riayet etmek İslamiyet’te de en büyük vecibelerdendir. Birçok ayette adaletle ilgili emirler vardır. “Muhakkak ki Allah(CC) adalet ve ihsanı emreder” (Nahl-90) ayeti de bu vecibeyi amirdir. Peygamberimiz(SA) “ Bir günlük adalet, altmış yıllık ibadetten faziletlidir” der. Bu itibarla adalet, sadece mahkeme koridorlarında değil, ondan çok önce vicdanlarda ve gönüllerde aranılmalıdır. Adaletin karşıtı zulm, haksızlık, hakka tecavüzdür. Hz. Ali;” Allahın(CC) kullarına zulmedenlere karşı, mazlumların davacısı bizzat Hazreti Allah’ın kendisidir” der.
HAKİM; FEHİM, MÜSTAKİM, EMİN, MEKİN, METİN’DİR
Adalet mülkün temeli ise, adliye hizmetlerini yürütenlerde temel taşlarıdır. İddia makamında savcı, savunma makamında avukat, karar makamında hakimüçlüsüyle yardımcı personellerle birlik de bir bütündür. Mecelle’nin 1792. Maddesine göre “ Hakim ( yüksek ahlaklı, üstün zekalı ), fehim ( anlayışlı – kavrayışlı ), müstakim ( iffetli – namuslu ) ve emin ( emniyet olunabilen ), mekin ( vekar ve iktidar sahibi ), metin (dayanıklı – caymaz)” diye tarif etmektedir.
Metin ÇINAR
Adınız Soyadınız
E-Posta
Girilecek rakam : 600874
Lütfen yukarıdaki rakamları yazınız.