En Son Haberler



Atıf ÖZGEN

bilgi@insanidegerler.org
  Özgeçmişi
  Tüm Yazıları

HUKUK SİSTEMİ VE ADALET

Adalet, hukuk sisteminin ana hedefini teşkil eden temel değerlerimizden biridir. Adaletin tecelli etmediği bir düzende hukuk sistemine olan güven sarsılır.

Bir ülkede ‘kendi adaletini kendin uygula, anlayışı yaygınlaşmışsa, milyonlarca dava adaletin tecellisi için bekliyorsa, mahkumların sayısı cezaevlerinin de sayısının artmasına neden oluyorsa, hukuk sisteminin içinde olanlarda sistemin işleyişinden şikâyetçi iseler ortada ciddiye alınması gereken önemli bir sorun var demektir.

Hukuk sistemi ile eğitim sistemi iç içedir. Eğitim sisteminin güçlü temeller üzerine oturması hukukun yapısını da güçlü kılar. Eğitimin temel hedeflerinden biri, hukuki nizama saygılı, hukukun üstünlüğünü esas alan nesillerin yetişmesini sağlamaktır.

Yunanlı düşünür, Atinalı devlet adamı ve şair Solon’a göre, ‘Toplumda düzen ancak yurttaşların yasaların üstünlüğüne inanmasıyla sağlanabilir.,

Sokrates’e göre de ‘Adalet, iyiyi kötüden ayırma bilgisidir., Bu bilgiyi her insan yetiştiği aile ortamından, kişisel gelişimini sağlayan eğitim kurumlarından alır.

ADALETLİ  BİR YAPININ TESİSİ

Son yıllarda ülkemizde tartışılan konular içinde; hukukun üstünlüğü, hukuk sisteminin temel hedefi olan adaleti üretemediği, yargıdaki mevcut örgütlenme biçiminin değişmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır.

Ülkemizde her alanda adaleti esas alan bir yapının tesis edilebilmesi için hukuk sisteminin geliştirilmesi zorunludur.

Toplumun her kesimini kapsayan ve adalet üreten bir yargı sisteminin oluşması için; Türkiye’deki toplumsal ve siyasi farklılıkları karşılayabilen çoğulcu bir örgütlenmeye sahip olması gerektiği tezi savunulmaktadır.

Yeni oluşacak hukuki sistemin denetime açık olması, halkın ihtiyaçlarını karşılaması, adalet talebini öncelikli kılması da yapılan öneriler arasında yer almaktadır. Sistemin kabul edilebilir olması, insanların haklarını arayabilmesine imkan vermesi ile sağlanabilir.

YARGIYA GÜVEN ARTMALI

Dünya Adalet Projesi Araştırma ekibi tarafından hazırlanan 2015 WJP Hukukun üstünlüğü endeksi sonuçları ülkemizin 102 ülke arasında 80nci sırada yer aldığını gösterdi. Hukuk Devleti İndeksi 2016 yılı indeksinde ise 99ncu sırada bulunuyoruz.

Yargıtay Başkanı İsmail Rüştü Cirit yaptığı bir açıklamada; Yargıtay’a her yıl 1 milyon dosya geldiğini, Türkiye’de her üç kişiden birinin davası olduğunu, geçmişte yargıya güven % 70 düzeyindeyken bu  oranın günümüzde % 30 a kadar düştüğünü, böyle bir sistemde adaletin sağlıklı işlemesinin çok zor olduğunu ifade etmişti.

Bu veriler bir bakıma Hukukun Üstünlüğü Endeksi sıralamasında neden arka sıralarda yer aldığımıza açıklık getiren bir özelliğe sahiptir. Bilhassa yargıya güvenin giderek düşmesi, her vatandaşı ciddi boyutta endişeye sevk eden bir durumdur.

Ünlü düşünür Ömer Hayyam’a göre, ‘adalet evrenin ruhudur., Alman Ceza Hukukçusu Güstav Radbruch’a göre  ise; ‘adalet, hukukun ikinci büyük ödevidir; fakat birincisi hukuk güvenliğidir, barıştır.

Hukuk sisteminde zaman zaman çelişkili kararların verildiği  olaylar yaşanmaktadır. Kanunlar değişmeden kararların değişmesi vatandaş üzerinde olumsuz etki bırakmaktadır.

Toplumun sosyal yapısının sağlıklı olmasında; hukuk sisteminin iyi işlemesinin rolü büyüktür. Sağlıklı toplumsal yapının tesisinde; kamplaşmaların olmaması, yargıda adamına göre muamele yapılmaması ve hukuk alanında kaosa yer verilmemesi gerekir.

ADALET GÜCÜNÜ İNSANİ DEĞERLERİMİZDEN ALMALI

Adalet, ‘olmazsa olmaz, değerlerimizden biridir. Her insanın içine sindirip benimsediği bir adalet anlayışı ile hukukun üstünlüğü daha kolay tesis edilebilir.

Asırlar önce Osmanlı Devletinin kuruluş aşamasında Şeyh Edebali, Osman Gazi’ye; ‘ Ey oğul, beysin bundan sonra geçimsizlik, çatışmalar, uyumsuzluklar, anlaşmazlıklar bize, adaletli olmak sana, demişti. İmparatorluğu kuran temel felsefenin içinde adaletli olmanın önemi böyle vurgulanmış oluyordu.

Davut Peygamber zamanında yaşadığı rivayet edilen, onun peygamber mi yoksa hak dostu bir veli mi olduğu konusunda görüş ayrılığı bulunan, kendisine verilen hikmet sebebiyle Lokman-ül- hakim (Lokman Hekim) diye bilinen, bilge insan Hz. Lokman’da oğluna verdiği öğütte ‘adaletli olmasını ve herkesin hakkına riayet göstermesini, istediğinden söz edilir.

KUR’AN-DA ADALETLİ OLMAK

Cenabı Allah, Kur’an-ı Kerimde Nisa Suresi 58nci Ayette şöyle buyurmaktadır:

‘Allah, size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Doğrusu Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor! Şüphesiz ki Allah, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.,

Maide Suresi 8nci Ayette ise; ‘ Ey iman edenler! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan, adalet ile şahitlik eden kimseler olun. Bir topluma olan kininiz, sakın ha sizi adaletsizliğe itmesin. Adil olun. Bu Allah’a karşı gelmekten sakınmaya daha yakındır. Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.,

( Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı’nın ‘Kur’an-ı Kerim Meali, 2009 Yılı 16ncı baskısından alınmıştır.)

ÖZLÜ SÖZLERDE ADALET

Yazımızı, tarihte adını duyurmuş ünlü düşünür, besteci ve devlet adamlarından birkaçının adaletli olmanın önemini vurguladıkları sözleriyle tamamlıyoruz:

  • Adalet dünyadan kalkarsa, insan hayatına değer verecek bir şey kalmaz.    (İmmanuel Kant)
  • Adalet, ilkin devletten gelmelidir. Çünkü hukuk, devletin toplumsal düzenidir. (Aristotales)
  • Ülkeler kılıçla alınır adaletle korunur. ( Timurlenk)
  • Bir sırrı saklayarak adalete zarar vermektense, adalet uğruna zarar görmeyi tercih ederim. ( Ludwig van Beethoven )
  • Adalet kutup yıldızı gibi yerinde durur ve kalan her şey onun etrafında döner. (Konfüçyüs)

 

Atıf  ÖZGEN
İDD Kurucu ve Yönetim Kurulu ile Demokraside Birlik Vakfı Üyesi

 

 


 Okunma Sayısı : 3300

DİĞER YAZILARI

Yorumlar

Yorum Yap

Adınız Soyadınız

Girilecek rakam : 277056

Lütfen yukarıdaki rakamları yazınız.