YAPAY ZEKA VE İNSAN RUHU

İnsan zekasının bir ürünü olan yapay zeka teknolojisi, günümüzde değişik sektörlerde insan yaşamının kolaylaşmasına yönelik olarak yeni hizmetler üretmeye devam ediyor.

Yapay zeka teknolojisi; daha önce insanlığın hizmetinde olan mevcut cihazları yenileyip geliştirmenin yanında, bilim insanlarının çalışması sonucu yeni keşiflerinde yapılmasına da olanak sağlıyor.

İnsanlığın maddi ve manevi açıdan gelişip zenginleşmesi bakımından yapılan bilimsel çalışmaların tarihi bir hayli eskidir. Teknolojik alanda yapılan çalışmaların, günümüzde yapay zeka yöntemiyle yeni bir boyuta ulaştığı görülmektedir.

Giderek artan insan nüfusu, hızlı kentleşmenin ortaya çıkardığı sorunlar, insanların rahat ve huzurlu bir yaşama duyduğu özlem; teknolojik alanda yapay zeka yöntemi ile bilim insanlarını haklı bir arayışa yönlendirmiştir.

Ancak teknolojik alanda yapılan keşifler, insanlığa hizmet amacıyla kullanılabileceği gibi, bazı iyi niyetten yoksun insanlar tarafından insanlık aleyhine de kullanılabilmektedir.

Yapay zeka teknolojisinin ortaya koyduğu bir sonuçta, temel ilkeleri belirlenmemiş, insan ruhunun temizliğini yansıtmayan ürünlerin doğurabileceği olumsuz gelişmelerdir.

Amaç ve temel ilkeleri açıklığa kavuşmayan, insan ruhu ile uyumlu olmayan yapay zeka ürünleri, insan yaşamında büyük tahribatların doğmasına yol açabilir.

Yapay zekaya dayalı ürünleri kullanan büyük şirketlerin bir kısmı bu gerçeğin farkında olup, gelişen teknolojik ürünleri kullanma aşamasında belirledikleri temel ilkeleri kullanıcı müşterileri ile paylaşma yoluna gitmektedir.

YAPAY  ZEKANIN  UYGULAMA  ALANLARI

Teknoloji alanında yapılan değişmeler, genelde insan yaşamını kolaylaştırma ve karşılaşılan sorunları bertaraf etme amacına yöneliktir.

Geçmişle mukayese edildiğinde, gerçekleşen birçok teknolojik yeniliğe rağmen, bu yenilenmenin bir sınırı yoktur. Henüz üzerinden uzun yıllar geçmemiş ev aletleri veya sosyal yaşamda kullanılan birtakım cihazlar bugün artık kullanılmıyor, çünkü geliştirilen yeni model eski modelin geçerliliğini ortadan kaldırıyor.

Sektör çeşitliliği bakımından yapay zeka uygulamalarının bugün ulaştığı boyu irdelemek, gelecek açısından olabilecek gelişmelere de şimdiden ışık tutmaya yardımcı olacaktır.

1. EĞİTİM  SEKTÖRÜ

Eğitim, nitelikli insan gücünü yetiştirilmesi bakımından her dönem önemini korumuştur. Harvard, Columbia ve Texas Üniversitelerinde eğitim gören, Time Dergisi tarafından ‘Dünyayı Etkileyen 100 Kişiden Biri, seçilen, adı bir asteroide verilen ( 1323 Tyson) sıcakkanlı ve popüler bir kişilik sahibi olan Neil deGrasse Tyson, Hürriyet gazetesinden Ali Tufan Koç’a verdiği röportajda eğitimin geleceği konusunda şöyle diyor:

‘İnsan aklı hala aynı, bildiğimiz fonda. Önemli olan bunu nasıl eğittiğimiz. İnsanoğlu artık dünyaya gelirken bundan 60-70 yıl önceki dünyadan çok daha farklı bir düzenin içine düşüyor. Eleştirel düşünme, veri okuma, bir bilgi hakkında analitik konuşma gibi konular ilkokul çağından itibaren zorunlu olarak dünya üzerindeki tüm okullarda okutulmalı. Yeni matematik ya da genel hayat bilgisi dersleri gibi düşünebilirsin bunları. Eğitim çekirdekten başlamalı., ( Hürriyet, 19.08.2018, S.7)

Eğitim sistemlerinin dünya genelinde ve bizim ülkemizdeki görüntüsüne baktığımızda bazı ortak sorunları bünyesinde taşıdıkları görülmektedir. Bu ortak sorunlara yapay zekanın sağladığı olanaklar çerçevesinde şu çözümler önerilmektedir:

• Tüm öğrencilere eşit fırsatlar sağlanmalı.

• Yapay zeka ürünü olan robot öğretmenler sayesinde öğrencilerin daha çok sosyal etkinliklerden yararlanabilecekleri bir ortam oluşturulabilir.

• Farklı kültürden gelen insanlarla bir arada kaynaşma olanağı sağlanmalı.

• Yapay zeka teknolojisi ile okullara yerleşim sistemi yeni esaslara bağlanmalı.

• Eğitimde sınav sistemleri daha güvenilir, adil ve her adayı memnun edecek bir düzeye kavuşturulmalı.

2. SAĞLIK  SEKTÖRÜ

Yapay zeka teknolojisi ile insan sağlığının iyileştirilmesine yönelik adımlar atılması planlanmaktadır.

Akıllı aynalarda yer alan kamera ve sensörler yardımıyla, hasta olan bireylere yüz analizi yapılması, çağın hastalığı kanser konusunda bu rahatsızlığın önceden keşfi, en hassas ameliyatlarda robotlardan yararlanılması, kişiselleştirilmiş tıp uygulaması ile hastaneye gitmeden hekimlerin hastalarını takip etmesi gibi konular, yapay zeka teknolojisi yöntemiyle gerçekleşmesi beklenen konulardır.

Konunun uzmanları bu yönde bir değişikliğe hazır olma açısından Türkiye’nin dijital sağlık alanında yeni yatırımlara yönelmenin uygun olacağı tezini savunmaktadır.

3. ENGELSİZ YAŞAM

Dünya genelinde insan nüfusunun önemli bir kısmı, doğuştan ya da yaşamın bir döneminde savaş, terör, şiddet, trafik kazası ve benzeri bir durum nedeniyle engelli konumuna düşmektedir. Bu açıdan her insan engelli olmaya adaydır.

Yaşamın engeline takılan bir insanın çoğu kez çevre ile bağlantısı kesilmekte veya yavaşlamaktadır. Dolayısıyla engelli insanların yaşama kazandırılması günümüzde büyük önem kazanmıştır.

Yapay zeka teknolojisinin önemi engelli yaşamlarda ortaya çıkmakta, bilim insanlarının geliştirdikleri cihazlarla engelli insanlar adeta yaşama yeniden döndürülmektedir.

Görme, işitme, zihinsel veya bedensel engelli insanların kullanımlarına uygun olarak geliştirilen yapay zeka ürünleri, önümüzdeki süreçte bu insanlarımızı daha fazla yaşama bağlayacak, kaybedilen organların yerini yapay zeka teknolojisi ile çalışan araçlar alacaktır.

4. SANAYİ SEKTÖRÜ, ULAŞIM TEKNOLOJİSİ VE AKILLI EV ÜRÜNLERİ

Yapay zeka, insanların yerine düşünen, karar veren bir algoritma alt yapısı şeklinde de tanımı yapılmaktadır.

Bu tanımdan hareketle, dev şirketler yatırımlarının önemli bir kısmını yapay zeka teknolojisine yatırmaktadır.

Günümüz rekabet koşullarında sanayi sektöründe yer alan firmalar; yazılım, finansal servis, otomotiv, endüstriyel otomasyon, iletişim, cip ve internet olmak üzere birçok farklı kategorilerde bir yarış içinde hareket etmektedir.

Ulaşım alanında da günümüzde büyük kentlerde sıkıntılar yaşanmaktadır. Araç sayısının giderek artış göstermesi, trafik düzeninin sağlanmasında kaosa ve ardından kazaların artmasına neden olmaktadır.

Büyük kentlerde yaşayan insanların mevcut trafik ortamında işe gidip evlerine geri dönmeleri zaman kaybına ve trafikte çile çekmeye neden olmaktadır.

Yapay zeka teknolojisi bu alanda da devreye girmekte ve yakın bir gelecekte insansız hava taksileri ile sürücüsüz minibüslerin insanlığın hizmetine girmesi planlanmaktadır.

Günümüzde yapay zeka çalışmalarının sağladığı teknoloji ile ‘ Akıllı Ev Kontrol Teknolojisi, sayesinde evde oluşan binlerce veri kullanılarak, insanlara tehlikelerden uzak, güvenli ve sağlıklı bir ev yaşamı sunulabilmektedir.

Ayrıca bir birey olarak, ihtiyaçtan kullandığımız cihazlarda; akıllı saat, akıllı kemer, akıllı tuvalet adıyla piyasada insanların kullanımına sunulmuştur.

Çalışma yaşamı içinde dikkate alınması zorunlu bir hususta işgücü planlamasıdır. İşsizlik, bizim ülkemizde dahil dünya genelinde birçok ülkenin ortak sorunudur.

Otomasyon, robotlar ve yeni üretim modellerinin, bazı meslekleri ne yönde etkileyeceği, işe alım süreçlerinin değişeceği şeklinde belirtilen görüşler, işsizlik sorunu ile birlikte değerlendirilmektedir.

Yapay zeka teknolojisinin, yeni mesleklerin doğmasına  ya da bazı mesleklerin ortadan kalkmasına yol açabileceği görüşü, çok yakın bir gelecekte açıklığa kavuşacak bir özellik taşımaktadır.

YAPAY  ZEKA  TEKNOLOJİSİ İLE İNSANİ  VE AHLAKİ  DEĞERLER  KORUNABİLECEK Mİ?

Yapay zeka teknolojisi ile güdülen amaçlardan biri de; daha iyi yaşanabilir bir dünyanın kurularak insanlığın hizmetine sunulmasıdır.

İnsanlığa hizmet etmeyi ilke edinen büyük şirketler, insani ve ahlaki değerlerin korunması amacıyla kendilerini yükümlü kılan temel ilkeleri kullanıcıları ile paylaşma yoluna gitmektedir.

Bu büyük şirketlerden biri olan Google Müşteri Çözümleri Başkanı Matt McNeil, Hürriyet gazetesinden Ertuğrul Özkök ile yaptığı sohbette kendilerini insani ve ahlaki açıdan yükümlü kılan yedi temel ilkeyi şu şekilde açıkladı: 

1. Yapay zeka toplumsal bir fayda sağlamalıdır.

2. Önyargıların doğmasına veya artmasına neden olacak bir amaçla kullanılmamalıdır.

3. Güvenli bir şekilde geliştirilmelidir.

4. İnsanlara hesap verebilir olmalıdır.

5. Gizlilik ilkelerine uygun olmalıdır.

6. Bilimsel mükemmellikte yüksek standartları korumalıdır.

7. Bu ilkelere uyumlu kullanılacak, 4 kesin yasağa uyulacaktır.

( Hürriyet, Ertuğrul Özkök, 02.11.2018, S.13 )

IBM Türkiye Strateji Ülke Lideri Nicholas Anderson’da yapay zeka konusunda basına verdikleri bir ilanda şöyle diyor:

‘ Dijital dönüşüme öncülük ederken, yapay zekanın beraberinde getirdiği ahlaki değerlere uyum konusunda da IBM olarak oldukça titiziz.,

İnsanlık olarak yapay zeka uygulamalarında yeni bir döneme girdiğimiz bu süreçte, insani ve ahlaki değerlerin insanlığın hayrına kullanılması dileğimizdir.